FATF zdjęła z „szarej listy” Bułgarię i Monako. Kogo dotyczą wzmożone środki po październiku 2026
Po posiedzeniu 28–30 października 2026 r. FATF usunęła z listy państw pod wzmożonym monitoringiem Bułgarię, Monako, DR Konga i Wybrzeże Kości Słoniowej. Na liście zostało 18 państw.
Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) zakończyła 30 października 2026 r. posiedzenie plenarne w Paryżu i opublikowała nowe wersje swoich dwóch list: „czarnej” (państwa, wobec których wzywa do działań) i „szarej” (państwa pod wzmożonym monitoringiem).
Najważniejsza zmiana: z szarej listy zniknęły cztery państwa — Bułgaria, Monako, Demokratyczna Republika Konga i Wybrzeże Kości Słoniowej. Nowych państw nie dopisano. Na liście zostało 18 jurysdykcji. Czarna lista się nie zmieniła.
Dla biura rachunkowego, doradcy podatkowego czy biegłego rewidenta to nie jest abstrakcja: kraj klienta, jego wspólników albo kontrahentów to jeden z czynników ryzyka, które trzeba ocenić i opisać w ocenie ryzyka klienta.
Czarna lista — bez zmian
FATF wzywa do działań wobec trzech państw:
| Państwo | Co zaleca FATF |
|---|---|
| KRLD (Korea Północna) | środki przeciwdziałające (countermeasures) |
| Iran | środki przeciwdziałające (countermeasures) |
| Mjanma (Birma) | wzmożona należyta staranność |
FATF zaktualizowała przy tym komunikat o Mjanmie (ryzyka oszustw i tzw. scamów) i zapowiedziała, że rozważy środki przeciwdziałające, jeśli do lutego 2027 r. nie będzie dalszego postępu. Zaktualizowano też komunikat o Iranie w zakresie penalizacji finansowania terroryzmu i sankcji celowanych.
Szara lista po październiku 2026
Po zmianach pod wzmożonym monitoringiem FATF pozostają:
- Angola
- Boliwia
- Bośnia i Hercegowina
- Brytyjskie Wyspy Dziewicze
- Haiti
- Irak
- Jemen
- Kamerun
- Kenia
- Kuwejt
- Laos
- Liban
- Nepal
- Papua-Nowa Gwinea
- Sudan Południowy
- Syria
- Wenezuela
- Wietnam
Wobec Wietnamu FATF zapowiedziała, że rozważy kolejne kroki, jeśli do następnego posiedzenia nie będzie wyraźnej poprawy.
Pełną i wiążącą listę zawsze warto sprawdzić bezpośrednio na stronie FATF — zestawienie powyżej przygotowaliśmy na podstawie komunikatów z 30 października 2026 r.
Co jeszcze postanowiło posiedzenie
- Przyjęto raporty z oceny wzajemnej Meksyku i Stanów Zjednoczonych (publikacja w grudniu 2026 r.).
- Rozpoczęto przegląd państw z istotnym sektorem aktywów wirtualnych — wyniki w czerwcu i październiku 2027 r.
- FATF potwierdziła, że zawieszenie członkostwa Rosji nadal obowiązuje.
Co to oznacza dla instytucji obowiązanych
Lista FATF a lista UE. W Polsce i całej UE wiążąca jest unijna lista państw trzecich wysokiego ryzyka, prowadzona przez Komisję Europejską w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2016/1675. Komisja aktualizuje ją, opierając się na decyzjach FATF — zwykle z kilkumiesięcznym opóźnieniem. Bułgaria jest państwem członkowskim UE, więc na liście państw trzecich nie była; jej wyjście z szarej listy FATF ma jednak znaczenie dla oceny ryzyka.
Wzmożone środki. Ustawa AML wymaga stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego wobec stosunków gospodarczych i transakcji z udziałem państw trzecich wysokiego ryzyka. Państwa z szarej listy FATF warto traktować jako czynnik podwyższonego ryzyka w ocenie klienta — także zanim trafią na listę UE.
Co zrobić w praktyce:
- Sprawdź klientów powiązanych z państwami z listy — siedziba, obywatelstwo wspólników i beneficjentów rzeczywistych, kraje głównych kontrahentów, rachunki bankowe.
- Zaktualizuj oceny ryzyka klientów powiązanych z Bułgarią, Monako, DR Konga i Wybrzeżem Kości Słoniowej — jeśli podwyższony poziom ryzyka wynikał tylko z szarej listy, możesz go ponownie ocenić. Zapisz datę i uzasadnienie zmiany.
- Nie obniżaj ryzyka automatycznie. Wyjście z listy FATF nie oznacza od razu zmiany listy UE. Dopóki państwo jest na liście unijnej, obowiązki wynikające z ustawy pozostają.
- Zaktualizuj procedurę wewnętrzną, jeśli wymienia konkretne państwa — lepiej odwoływać się w niej do aktualnej listy FATF i listy UE niż przepisywać nazwy państw.
Najczęstsze pytania
Czy klient z Bułgarii był „wysokiego ryzyka”? Nie z mocy prawa — Bułgaria jest w UE. Ale obecność na szarej liście FATF była uzasadnionym czynnikiem podwyższonego ryzyka w ocenie klienta. Teraz ten czynnik odpada.
Czy szara lista to sankcje? Nie. To lista państw, które mają strategiczne braki w systemie przeciwdziałania praniu pieniędzy i współpracują z FATF nad ich usunięciem. Sankcje (zamrożenie aktywów) to osobne listy — UE, ONZ, krajowe.
Jak często FATF zmienia listy? Trzy razy w roku — po posiedzeniach plenarnych w lutym, czerwcu i październiku.
Jak pomaga Verifykator
Raport AMLA uwzględnia w ocenie ryzyka klienta jego powiązania zagraniczne, sprawdza firmę i osoby na listach sankcyjnych (UE, MSWiA, OFAC) i ostrzeżeniach KNF oraz proponuje poziom środków — uproszczone, standardowe lub wzmożone — z datą i źródłami, do dołączenia do akt klienta.