AMLA przyjęła standardy należytej staranności wobec klienta. Co zmieni się od lipca 2027

1 października 2026 r. Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy oraz Finansowaniu Terroryzmu (AMLA) opublikował końcowe projekty trzech regulacyjnych standardów technicznych (RTS) do unijnego rozporządzenia AMLR (UE) 2024/1624. Najważniejszy z nich określa, jak w praktyce stosować należytą staranność wobec klienta — czyli to, co polska ustawa AML nazywa środkami bezpieczeństwa finansowego.

Dla biur rachunkowych, doradców podatkowych, biegłych rewidentów i pośredników w obrocie nieruchomościami to najważniejsza zmiana w AML od 2018 r. Dziś każda instytucja sama interpretuje, jakie dane o kliencie zebrać i skąd je weryfikować. Od lipca 2027 r. odpowiedź będzie jedna dla całej Unii.

Krótko: AMLR, AMLA i RTS

Nowy pakiet AML Unii Europejskiej składa się z kilku elementów, które łatwo pomylić:

• AMLR — rozporządzenie (UE) 2024/1624. Zawiera obowiązki instytucji obowiązanych: identyfikację klienta, ocenę ryzyka, beneficjenta rzeczywistego, PEP, przechowywanie dokumentacji. Będzie stosowane od 10 lipca 2027 r. i zastąpi w dużej części polską ustawę z 1 marca 2018 r.
• AMLA — unijny urząd z siedzibą we Frankfurcie, powołany rozporządzeniem (UE) 2024/1620. Przygotowuje standardy techniczne, koordynuje krajowych nadzorców, a od 2028 r. będzie bezpośrednio nadzorował część największych instytucji finansowych. Biur rachunkowych nie będzie nadzorował bezpośrednio — to nadal zadanie GIIF i KAS.
• RTS — regulacyjne standardy techniczne. To szczegółowe przepisy wykonawcze do AMLR. Przygotowuje je AMLA, a przyjmuje Komisja Europejska w formie rozporządzeń.

AMLR jest rozporządzeniem, więc w Polsce będzie stosowane bezpośrednio — bez czekania na nową ustawę.

Co AMLA przyjęła 1 października

1. Standard o należytej staranności wobec klienta (art. 28 ust. 1 AMLR)

To dokument, który najbardziej dotknie małe instytucje obowiązane. Określa:

• jakie informacje o kliencie trzeba zebrać przy standardowej, uproszczonej i wzmożonej należytej staranności — osobno dla osób fizycznych, firm i innych podmiotów,
• z jakich wiarygodnych i niezależnych źródeł można weryfikować tożsamość (art. 22 ust. 6 i 7 AMLR) — to tu rozstrzyga się, kiedy wystarczy rejestr publiczny, a kiedy potrzebny jest dokument,
• jakie cechy musi mieć identyfikacja elektroniczna i kwalifikowane usługi zaufania, żeby można było na nich polegać (art. 20 ust. 1 lit. a i b AMLR),
• czynniki ryzyka, które nadzorcy biorą pod uwagę przy zwalnianiu niektórych instrumentów pieniądza elektronicznego z części obowiązków.

Konsultacje trwały od 9 lutego do 8 maja 2026 r. AMLA podkreślała w nich, że szczególnie zależy jej na głosie sektora niefinansowego.

2. Standard o stosunkach gospodarczych i transakcjach okazjonalnych (art. 19 ust. 9 AMLR)

Określa, kiedy relacja z klientem jest stosunkiem gospodarczym, a kiedy transakcją okazjonalną lub transakcjami powiązanymi, oraz w jakich sektorach i przy jakich transakcjach obowiązują niższe progi stosowania należytej staranności.

Dla biura rachunkowego odpowiedź jest zwykle prosta: stała obsługa księgowa to stosunek gospodarczy. Ale już jednorazowe sporządzenie deklaracji czy sprawozdania może wymagać oceny według nowych kryteriów.

3. Standard o wymogach dla grup (art. 16 ust. 4 i art. 17 ust. 3 AMLR)

Dotyczy grup kapitałowych, ale też sieci i partnerstw działających pod wspólną marką, z wspólną własnością, zarządem lub kontrolą zgodności. Jeśli Twoje biuro jest częścią sieci franczyzowej albo wspólnej marki kilku biur, warto sprawdzić, czy nie obejmą Was wspólne procedury i zasady wymiany informacji.

Do tego standardu AMLA opublikowała dwa przewodniki (factsheety): o wymogach grupowych i o przeszkodach prawnych w państwach trzecich.

Co dalej — harmonogram

1. Teraz: projekty RTS trafiają do Komisji Europejskiej.
2. W kolejnych miesiącach: Komisja przyjmuje je jako rozporządzenia delegowane i publikuje w Dzienniku Urzędowym UE.
3. 10 lipca 2027 r.: zaczyna obowiązywać AMLR, a wraz z nim standardy.

Do tego czasu obowiązuje obecna ustawa AML i jej wymogi — w tym ocena ryzyka klienta, identyfikacja beneficjenta rzeczywistego i przechowywanie dokumentacji przez 5 lat.

Co to oznacza dla małego biura

AMLA zapowiada, że standardy są oparte na zasadach i proporcjonalne — nie dodają obowiązków ponad to, co już jest w AMLR. W praktyce oznacza to jednak przesunięcie ciężaru: to instytucja musi umieć uzasadnić, dlaczego dla danego klienta zebrała takie, a nie inne informacje. Formularz „dla wszystkich klientów jednakowo” będzie trudniej obronić.

Trzy rzeczy, które zmienią się najbardziej:

• Jednolita lista danych o kliencie. Zamiast własnej interpretacji — katalog z RTS.
• Źródła weryfikacji. Trzeba będzie wskazać, z jakiego wiarygodnego źródła potwierdzono dane: rejestr publiczny, dokument, identyfikacja elektroniczna.
• Dokumentowanie poziomu staranności. Wybór uproszczonej, standardowej lub wzmożonej należytej staranności musi wynikać z oceny ryzyka — i być zapisany.

Co warto zrobić już teraz

1. Przejrzyj swoją procedurę AML. Zapisz, jakie dane o kliencie dziś zbierasz i skąd je weryfikujesz. To będzie punkt wyjścia do porównania z RTS.
2. Zadbaj o ślad weryfikacji. Przy każdym kliencie powinno być widać: źródło, datę i wynik — np. wydruk z KRS, z Białej Listy VAT, wynik sprawdzenia list sankcyjnych.
3. Sprawdź, czy ocena ryzyka nie jest kopią szablonu. Tego samego oczekuje dziś GIIF, a AMLA stawia na podejście oparte na ryzyku.
4. Zaplanuj przegląd klientów na I połowę 2027 r. Klienci obsługiwani od lat mogą wymagać uzupełnienia danych według nowego katalogu.
5. Śledź publikację w Dzienniku Urzędowym UE. Ostateczny tekst może różnić się od projektu.

Najczęstsze pytania

Czy AMLA będzie kontrolować biura rachunkowe? Nie bezpośrednio. Nadzór nad instytucjami niefinansowymi pozostaje przy krajowych organach — w Polsce przede wszystkim GIIF i KAS. AMLA koordynuje ich pracę i może wydawać wytyczne.

Czy po 10 lipca 2027 r. polska ustawa AML przestanie obowiązywać? Część przepisów — tak, bo zastąpi je AMLR. Polska ustawa zostanie zmieniona, m.in. w zakresie nadzoru i kar. Szczegóły zależą od nowelizacji, której projekt jeszcze się pojawi.

Czy muszę coś zmieniać już teraz? Prawnie obowiązuje obecna ustawa. Ale porządna dokumentacja dziś to mniej pracy w 2027 r.

Jak pomaga Verifykator

Verifykator zbiera dane o kliencie z rejestrów publicznych — KRS, CEIDG, GUS REGON, Białej Listy VAT, VIES, CRBR — oraz sprawdza listy sankcyjne i PEP. Wynik trafia do jednego dokumentu z datą i źródłami każdej informacji, a pełny Raport AMLA proponuje poziom środków: uproszczone, standardowe lub wzmożone. To dokładnie ten ślad weryfikacji, którego będzie oczekiwać nowy standard.